Ratusz

 

 

Ratusz to od wieków serce miasta i jeden z najważniejszych budynków w Gliwicach. To od niego chcielibyśmy rozpocząć naszą Gliwicką Mapę Tajemnic. W swojej długiej historii pełnił on wiele funkcji, służył jako kasa miejska, filia banku, archiwum, sala sądowa z aresztem. 

  • W średniowieczu w piwnicy znajdował się wyszynk piwa i wina.

  • W XVIII wieku w sali ratusza spotykali się ewangelicy na msze, zanim wybudowany został pierwszy kościół protestancki. 

  • W okresie PRL umieszczono tu galerie miejską, bibliotekę, a także sale ślubna, w której nadal odbywają się uroczystości

Mimo tych wielu funkcji, zawsze najważniejszą rolę pełniła Rada miejska w ratuszu i tak jest obecnie.

 

Ratusz był pierwotnie drewniany od końca XIII wieku do połowy XIV w., w XVI wieku dobudowana została wieża od strony wschodniej. W 1601 roku budynek całkowicie spłonął. W XVII i XVIII wieku kolejne pożary nawiedziły ratusz, co doprowadziło do rozebrania częściowo wieży. 

 

W XIX w. dobudowano od strony północno-wschodniej czterokolumnowy portyk, wprowadzono stylistyczne zmiany na fasadzie budynku oraz przebudowano dach. 

W latach 20-tych nadano ratuszowi obecny do dzisiaj neoklasycystyczny kształt. Ostatnia znaczna przebudowa odbyła się w latach 70-tych, kiedy to dobudowane zostały podcienie.

Tak, jak w każdym starym mieście, także o gliwickim ratuszu krąży legenda. Podobno w piwnicy budynku miało znajdować się wejście do tuneli wydrążonych pod całym starym miastem. Drugie wejście zapasowe miało się znajdować w piwnicy najstarszej Gliwickiej apteki „Pod Orłem”, z niego mogli korzystać mieszkańcy w razie oblężenia miasta, albo wojny. Podziemne tunele miały prowadzić do dawnego klasztoru Franciszkanów, a dalej do spichlerza znajdującego się w Starych Gliwicach. Tunele miały powstać w XVII wieku podczas wojny trzydziestoletniej, aby zakonnicy i mieszkańcy okolicznych wiosek mogli dostarczać żywność miastu.*

 

Na wschodniej elewacji ratusza znajduję się pomnik Matki Boskiej Niepokalanej autorstwa Jana Melchiora Oesterreicha. Została ona postawiona w 1726 roku w ramach uczczenia stulecia ocalenia miasta. Podczas badań archeologicznych parę lat temu odkryto na płycie rynku relikty masywnego barokowego postumentu, na którym prawdopodobnie ustawiona była wcześniej figura Matki Boskiej. 

 

Podczas powojennej odbudowy Gliwickiej starówki na rogu ulic Krótkiej i Plebańskiej umieszczono rzeźbę “Gliwiczanka” autorstwa Wandy Demczyszyn-Wiśniewskiej. Ona również nawiązuje do dzielnej obrony podczas oblężenia mieszkańców, a w szczególności kobiet. 

 

Gdy zimą 1626 roku wojska generała Mansfelda oblegały Gliwice wszyscy mieszkańcy włączyli się do odparcia ataku używając grabi, wideł i przeróżnych narzędzi gospodarczych. Kobiety przygotowały papkę prosa pomieszaną z gorącą wodą, smołą, tłuszczem, którą oblewały wspinających się po drabinach wrogów. Mieszkańcy miasta modlili się do Matki Boskiej o wstawiennictwo. Miała się ona ukazać ponad miastem i ochraniać Gliwice swoim płaszczem, co odstraszyło oddziały Mansfelda. Mieszkańcy w ramach podziękowania ślubowali coroczne pielgrzymowanie do Sanktuarium Matki Boskiej w Częstochowie. 

 

Ślad interwencji Matki Boskiej znajduję się również w herbie nadanym przez cesarza Ferdynanda II Habsburga w 1629. Jeden z herbów możecie zauważyć na wieży Ratusza.

Wiecie gdzie jeszcze możemy spotkać przedwojenny herb Gliwic upamiętniający obronę miasta?

 

Źródła:

Edmund Całka “Świat gliwickich legend”

Benno Nietzsche "Historia miasta Gliwice"

© 2019 wykonano przez Klaster Innowacji Społecznych. Projekt finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Funduszu Promocji Kultury.

gmt.png